...

Ochronne antyoksydanty

 


Przeciwutleniaczami można określić związki, które przeciwdziałają niekontrolowanym reakcjom utleniania, hamują procesy oksydacyjne zachodzące w komórkach.

Do obrony przed RFT (reaktywnymi formami tlenu) organizm wykorzystuje własny układ enzymatyczny oraz przeciwutleniacze. Dodatkowy system wzmacniający stanowią przeciwutleniacze dostarczone w diecie. Te egzogenne związki mogą występować w formie naturalnej bądź syntetycznej, a wśród nich na szczególną uwagę zasługują kwas askorbinowy, α – tokoferol, β – karoten, związki polifenolowe.

Antyoksydanty można podzielić na odżywcze i nieodżywcze składniki pożywienia. W grupie nieodżywczych antyoksydantów znajdują się flawonoidy obecne m.in. w herbacie, czerwonym winie, pomidorach, cebuli, jagodach oraz polifenole i terpeny. Odżywcze antyoksydanty to głównie witaminy C, E, A, karotenoidy.

Badania naukowe wskazują, że oprócz wymienionych witamin, także kwas foliowy, B2 oraz B6 odgrywają rolę w ochranianiu przed stresem oksydacyjnym. Związki te, biorą udział w metabolizmie homocysteiny, której podwyższony poziom w surowicy jest obecnie uznawany za niezależny czynnik ryzyka chorób sercowo – naczyniowych Źródłem antyoksydantów w diecie człowieka są przede wszystkim warzywa i owoce, ale występują one także w innych produktach jak jaja, nabiał i mięso. Przeciwutleniacze pochodzenia roślinnego mają znaczenie osłaniające i mogą przeciwdziałać kluczowemu etapowi powstawania nowotworów. Przeciętnie uważa się, że wzrost spożycia owoców i warzyw jest związany ze znacznym zmniejszeniem ryzyka zachorowalności na nowotwory, zależnie jednak od umiejscowienia nowotworu. Tłumaczy się to m. in. obecnością w owocach i warzywach zestawu antyoksydantów – witamin, flawonoidów, kwasów organicznych i składników, które w naturalnym zespole różnych związków wykazują silniejszy potencjał antyoksydacyjny niż pojedyncze witaminy. Liczne doświadczenia na zwierzętach wskazują, iż związki te są skuteczne w prewencji i chemioterapii nowotworów jelita, płuc, sutków i żołądka.

Wyniki badań klinicznych potwierdzają znaczącą rolę antyoksydantów żywieniowych w rozwoju chorób sercowo – naczyniowych. Spożywanie, zarówno przez ludzi, jak i zwierzęta doświadczalne, diety z wysoką ich zawartością lub suplementacja farmakologiczna poszczególnymi związkami hamuje proces utleniania lipidów, prowadzi do obniżenia wartości ciśnienia tętniczego, wzrostu wrażliwości na insulinę, usprawnia funkcję naczyń krwionośnych mięśnia sercowego oraz zmniejsza agregację płytek krwi. Stosowanie diety bogatej w witaminy zapobiegające reakcjom rodnikowym ma także istotne znaczenie w schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego. Udowodniono, iż opóźniają one wystąpienie chorób neurodegeneracyjnych, jak Alzheimer czy choroba Parkinsona oraz poprawiają stan chorych. Do najbardziej aktywnych przeciwutleniająco należą rośliny krzyżowe. Wśród nich należy wymienić brokuły, kalafior, kapustę, w tym brukselkę. W zależności od gatunku mogą one ograniczyć ryzyko nowotworów w zakresie 29 – 70 %. Ich aktywność przeciwutleniająca jest wiązana z obecnością glukozynolanów. Niektóre produkty ich hydrolizy wykazują jednak też właściwości przeciwżywieniowe, dlatego nadmierne spożycie warzyw krzyżowych (zwłaszcza przy niedoborze jodu) może być przyczyną wystąpienia wola endemicznego.

 

Użytkownicy On-line: 1